सहा.नोंदणी मतदार अधिकारी तथा तहसीलदार सचिन पाटील यांची माहीती
अचूक, पारदर्शक आणि विश्वासार्ह मतदार यादीकडे निर्णायक वाटचाल
कुडाळ : प्रतिनिधी
कुडाळ तालुक्यात विशेष सखोल पुनरिक्षण (एसआयआर) मोहिमेची सर्वंकष अंमलबजावणी केली जात असून अचूक, पारदर्शक आणि विश्वासार्ह मतदार यादीकडे निर्णायक वाटचाल सुरू आहे, अशी माहीती कुडाळ विधानसभा मतदारसंघाचे सहाय्यक नोंदणी अधिकारी तथा कुडाळचे तहसिलदार सचिन पाटील यांनी दिली.
तहसीलदार सचिन पाटील म्हणाले की, लोकशाही व्यवस्थेची सुदृढता ही मतदार यादीच्या अचूकतेवर आणि सर्वसमावेशकतेवर अवलंबून असते. याच मूलभूत तत्त्वाला अधोरेखित करत भारत निवडणूक आयोगाच्या मार्गदर्शक सूचनांनुसार कुडाळ तालुक्यात स्पेशल इंटेन्सिव्ह रिव्हिजन (SIR) ही विशेष सखोल पुनरिक्षण मोहीम अत्यंत नियोजनबद्ध, काटेकोर आणि परिणामाभिमुख पद्धतीने राबविण्यात येत आहे. ही मोहीम केवळ नोंदी अद्ययावत करण्यापुरती मर्यादित नसून, मतदार यादीला अधिक शुद्ध, अचूक आणि विश्वासार्ह बनविण्याचा एक व्यापक प्रयत्न म्हणून पुढे येत आहे.
एसआयआर या उपक्रमाचा केंद्रबिंदू म्हणजे “सत्यापनावर आधारित अद्ययावतता”. मतदार यादीतील प्रत्येक नोंदीची सखोल तपासणी करून नाव, पत्ता, जन्मतारीख, लिंग आदी तपशीलांतील त्रुटी ओळखून त्या दुरुस्त केल्या जात आहेत. याचबरोबर स्थलांतरित झालेले नागरिक, निधन पावलेले मतदार किंवा अन्य कारणांनी अपात्र ठरलेले घटक यांची नावे यादीतून वगळण्याची प्रक्रिया काटेकोरपणे राबवली जात आहे. परिणामी, मतदार यादी अधिक वास्तवदर्शी आणि विश्वसनीय स्वरूपात आकार घेत आहे. या मोहिमेची विशेष वैशिष्ट्यपूर्ण बाजू म्हणजे “घरभेटीद्वारे प्रत्यक्ष पडताळणी”. बूथ लेव्हल ऑफिसर (BLO) यांच्या माध्यमातून प्रत्येक कुटुंबापर्यंत पोहोचून माहितीची खातरजमा केली जात आहे. ही प्रक्रिया केवळ औपचारिक नसून, नागरिकांशी थेट संवाद साधून त्यांच्या नोंदी अचूक आहेत की नाही याची प्रत्यक्ष खात्री करून घेण्यावर भर देण्यात आला आहे. बीएलओ नागरिकांना आवश्यक कागदपत्रांबाबत मार्गदर्शन करतात, दुरुस्तीची प्रक्रिया समजावून सांगतात आणि नव्या नोंदणीसाठी आवश्यक ती मदतही करतात. त्यामुळे ही मोहीम प्रशासन आणि नागरिक यांच्यातील विश्वास दृढ करणारी ठरत आहे.
डिजिटल सक्षमीकरणालाही या मोहिमेत विशेष महत्त्व देण्यात आले आहे. Election Commission of India च्या अधिकृत संकेतस्थळावर तसेच Voter Helpline App च्या माध्यमातून नागरिकांना स्वतःची मतदार नोंद तपासण्याची, आवश्यक दुरुस्ती करण्याची आणि नवीन नोंदणी करण्याची सुविधा उपलब्ध करून देण्यात आली आहे. “Search Your Name” या पर्यायाचा वापर करून मतदार आपल्या नोंदीची खात्री करू शकतात, तर Form ६, ७ आणि ८ यांसारख्या ऑनलाइन प्रक्रियांमुळे संपूर्ण प्रणाली अधिक सुलभ, वेगवान आणि पारदर्शक बनली आहे.
समाजातील काही घटकांकडे विशेष लक्ष देण्यात येत आहे. विशेषतः विवाहानंतर स्थलांतरित झालेल्या महिलांची नोंद अद्ययावत राहावी यासाठी जनजागृती आणि मार्गदर्शन करण्यात येत आहे. अनेकदा अशा मतदारांची नावे जुन्या पत्त्यावरच राहतात, ज्यामुळे त्यांना मतदानाचा अधिकार बजावताना अडचणी येतात. ही समस्या टाळण्यासाठी संबंधित महिलांनी सध्याच्या राहत्या पत्त्यानुसार नोंद दुरुस्त करून घेणे अत्यावश्यक आहे. मतदान केंद्र स्तरीय अधिकारी बीएलओ घरी आल्या नंतर त्यांना लागणारी आवश्यक माहिती सन २००२ मतदार यादीतील माहिती (विधानसभा मतदार संघ क्रमांक, मतदार यादी भाग क्रमांक, मतदार यादीतील अनुक्रमांक) माहेरची माहिती गाव, तालुका व जिल्हा. याशिवाय, नव्याने १८ वर्षे पूर्ण केलेल्या युवक-युवतींचा समावेश सुनिश्चित करण्यासाठी विशेष मोहीम राबवली जात आहे. शैक्षणिक संस्था, ग्रामपंचायत, स्थानिक प्रशासन आणि स्वयंसेवी संस्था यांच्या माध्यमातून व्यापक जनजागृती करून नवमतदारांना नोंदणीसाठी प्रोत्साहित केले जात आहे. “प्रत्येक पात्र नागरिक – मतदार यादीत समाविष्ट” हा उद्देश लक्षात ठेवून सर्वसमावेशकता साधण्याचा प्रयत्न केला जात आहे. या प्रक्रियेदरम्यान नागरिकांच्या वैयक्तिक माहितीची सुरक्षितता आणि गोपनीयता यालाही सर्वोच्च प्राधान्य देण्यात आले आहे. संकलित माहिती केवळ निवडणूक प्रक्रियेसाठी वापरली जाणार असून, तिचा इतर कोणत्याही कारणासाठी गैरवापर होणार नाही, याची प्रशासनाकडून खात्री दिली जात आहे, असे तहसीलदार श्री.पाटील यांनी प्रसिद्धीस दिलेल्या पत्रकात म्हटले आहे.
एकंदरीत, कुडाळ तालुक्यात राबविण्यात येणारी-एसआयआर मोहीम ही केवळ एक प्रशासकीय उपक्रम न राहता, लोकशाहीची पायाभूत रचना अधिक सक्षम करण्याचा एक व्यापक आणि दूरदृष्टीपूर्ण प्रयत्न ठरत आहे. अचूक मतदार यादी हीच निष्पक्ष, पारदर्शक आणि विश्वासार्ह निवडणुकांची हमी असल्याने, प्रत्येक नागरिकाने सजगतेने सहभाग नोंदवणे हीच खरी लोकशाहीची जाणीव आणि जबाबदारी ठरेल, असे आवाहन तहसीलदार सचिन पाटील यांनी केले आहे.
